De Vier Schatten van de Studeerkamer

De vier schatten van de studeerkamer (soms ook wel juwelen genoemd) zijn penseel, inktsteen, inktstaaf en papier. Ze worden van oudsher gebruikt in de Oosterse kalligrafie en schilderkunst. Ook in onze moderne tijden worden ze nog altijd door de Chinese literaat en de Zenmeester gebruikt voor de studie van kalligrafie en schilderkunst. Tegenwoordig worden de inktsteen en inktstaaf minder vaak gebruikt omdat inkt nu ook vloeibaar in flesjes te krijgen is. Zelfgemaakte inkt is vaak dieper zwart dan de inkt uit kant-en-klare flesjes en het meditatieve gedeelte vindt voor een groot deel plaats tijdens het maken van de inkt.

Voordat de schatten op het bureau belanden is een heel proces voorafgegaan om het te maken. Zoals enige duizenden jaren geleden, wordt het nog steeds met de hand gemaakt en vereist het een meesterschap. Met respect worden de vier schatten behandeld.

Penseel – fude

Het penseel is de belangrijkste schat. Het wordt altijd penseel genoemd, de term kwast is een belediging. Het wordt gezien als het verlengstuk van het lichaam en de ziel van de kunstenaar. Een Oosters penseel (Japans of Chinees, voor ons Westerlingen is het verschil niet van belang) heeft de unieke eigenschap om meer vocht op te nemen dan ieder ander soort penseel. Je kunt zelfs drie verschillende kleuren opnemen, waarmee je op papier lange ononderbroken streken kunt zetten.

Het vinden van een goed penseel is vaak een onmogelijke taak, tenzij je een docent hebt, die jou er een kan leveren.

In de video kun je zien hoe penselen met de hand worden gemaakt.

Inktsteen – suzuri & inktstaaf – sumi

De inktsteen is het hart van het meditatieve proces van Sumi-e. De Sumi-e kunstenaar laat een klein scheutje water (ongeveer een theelepel) op het verlaagde deel van de inktsteen vallen. Door de inktstaaf over de inktsteen te wrijven, zodanig dat de onderkant van de staaf net af en toe in het water komt, lost de inkt onderaan de staaf langzaam op. Wanneer de inktstaaf oplost in het glanzende water op de steen, daalt de kunstenaar af in een innerlijke rust en stilte. Alleen het ritmische geluid van de inktstaaf, die je in ronddraaiende en wrijvende beweging over de steen laat glijden, is te horen. De inkt is goed als je een diepe zwarte kleur hebt gekregen.

Chinese inkt heeft de eigenschap dat het in zonlicht niet verbleekt en dat het op papier, eenmaal opgedroogd, niet meer oplost in water. Al eeuwen wordt de inktstaaf op dezelfde wijze gemaakt. Koolstof en hars worden samengeperst in stevige staven. Chinese inkt wordt gemaakt van lampenroet of roet van verbrand dennenhout. Lampenroet droogt zwart en glanzend op en is geschikt om te schilderen. Het roet van dennenhout droogt lichter en matter op en is meer geschikt voor details, fijn penseelwerk en kalligrafie. Een inktstaaf is vaak fraai gedecoreerd. Onderling kunnen inktstaven in kwaliteit enorm verschillen en dat is vaak aan de prijs te zien. Helaas is het moeilijk om aan te geven waar men op moet letten, maar een inktstaaf die vies ruikt moet je nooit nemen.

In de volgende video zie je de vakman Jia De Chen aan het werk, die op zijn 13de leerde om inktstenen te maken. Je moet nauwkeurig kunnen werken en niet vies uitgevallen zijn. De hele familie werkt mee in het bedrijf.

Rijstpapier – washi

Bij Sumi-e wordt geschilderd op rijstpapier. Met rijstpapier worden verschillende papiersoorten aangeduid. Het papier wordt niet van rijst, maar uit pulp van de bast van verschillende fruitbomen gemaakt. Het beste papier wordt uit de bast van de moerbeiboom gemaakt. Rijstpapier is in veel varianten verkrijgbaar in blokken, op rol of in vellen. Het kan verschillen in dikte, in vochtopname en in structuur van de vezels. Het verschil bepaalt de kwaliteit en beïnvloedt de penseelstreken. Kwalitatief goed papier geeft meer grijstonen.

Xuan

Het beste papier uit China is Xuan (ook geschreven als Shuen) uit de stad Xuansheng. Het wordt traditioneel met de hand gemaakt. Het merendeel van de antieke Chinese boeken en schilderijen die nu nog bestaan zijn op Xuan-papier gemaakt.

Xuan papier staat bekend om het sterke, gladde oppervlak, het vermogen om water en inkt op te nemen en het herhaaldelijk te kunnen vouwen zonder te breken. Het wordt op grote schaal gebruikt in de Oosterse kalligrafie, schilderkunst en de boekdrukkunst. Het traditionele proces wordt van generatie op generatie mondeling doorgegeven en nog steeds toegepast. Het totale proces, bestaande uit meer dan honderd stappen, zoals het weken, wassen, fermenteren, bleken, verpulveren, het drogen en het snijden, duurt meer dan twee jaar.

Wenzhou

Wenzhou rijstpapier is genoemd naar de stad Wenszhou in het zuidoosten van China. Net als Xuan-papier wordt het van bast gemaakt, maar dan machinaal. Het is van goede kwaliteit en heeft een betaalbare prijs. Wenszhou papier heeft een duidelijke gladde en ruwe zijde. In tegenstelling met Xuan papier, waar je meestal op de gladde kant schildert, schilder je bij Wenzhou papier op de ruwe kant.

Courant / krantenpapier

Om de eerste penseelstreken te oefenen kan het beste onbedrukt krantenpapier gebruikt worden. Het absorbeert goed en het is goedkoop.

De Vier Schatten van de Studeerkamer nog eens uitgelegd

In de volgende video komen de vier schatten van de studeerkamer nog een keer aan bod.

Laat een reactie achter

%d bloggers liken dit: