Shitao kunstschilder, dichter en kalligraaf

Laat je eens inspireren door kunstwerken uit het China van de 17e/18e eeuw. Gewoon een zoekmachine op internet aandoen en je pakweg een kwartiertje laten verrassen door al die gevonden afbeeldingen van weergaloze schilderijen van…

Shitao, een spraakmakende Chinese kunstschilder, dichter en kalligraaf

Hij leefde van ca. 1642–1707 en was actief tijdens de late Ming-periode en de vroege Qing. Shitao betekent ‘Stenen Golf’ en is een van de vele namen van Zhu Ruoji, een telg uit een keizerlijke familie. Hij was oorspronkelijk een boeddhistische monnik, maar later bekeerde hij zich tot het taoïsme.

Shitao kunstschilder, dichter en kalligraaf

In intellectuele kringen was Shitao een beroemd man, een culturele bekendheid, maar hij stond vooral bekend als een van de grootste non-conformistische kunstenaars van zijn tijd. Hij wordt gezien als een ‘individualistische’ schilder: autonoom in relatie tot de staat, de kunstmarkt en de maatschappij. Het werk van oude traditionele meesters respecteerde hij, alleen wilde Shitao ze niet klakkeloos kopiëren. Hij zag ze als een fundament voor verdere vernieuwing. Hij zegt in een van zijn verhandelingen over de schilderkunst:

“Ik besta voor en door mezelf. De bakkebaarden en de wenkbrauwen van de Ouden kunnen niet op mijn gezicht groeien, en hun ingewanden kunnen niet in mijn buik bestaan. Ik heb mijn eigen ingewanden, en mijn eigen bakkebaarden en wenkbrauwen.”

De voorvader van de moderne Chinese kunst

Shitao wordt wel beschouwd als de voorvader van de moderne Chinese kunst; hij is bekend om zijn expressieve, niet aan conventies gebonden stijl. Hij beweerde ooit, dat ‘geen methode zijn methode was.’

Shitao - 1000 lelijke inktvlekken

10.000 lelijke inktvlekken” is een mooi voorbeeld van Shitao’s tegendraads en ironische esthetische principes. Door de vlekken, die lijken op het abstract expressionistisch werk van Jackson Pollock, word je als kijker gedwongen om het schilderij anders te bekijken dan het oorspronkelijk zorgvuldig geschilderde landschap. Doordat het schilderij als ‘lelijk’ is aangeduid, krijgen de inktvlekken een soort abstracte schoonheid.

Traditionele motieven uit de Chinese schilderskunst op eigen, individualistische wijze

Het werk van Shitao omvat veel traditionele motieven uit de Chinese schilderkunst, zoals shan shui-landschappen, vogel- en bloemschilderingen en bamboeschilderijen. Maar altijd behandelde hij deze motieven op zijn eigen, individualistische wijze. Met zijn vernuftige composities, impressionistische penseelhanteringen, grote witvlakken om ruimte te suggereren en veel nieuwe technieken voor inktwassingen was Shitao een ware innovator. Bovendien plaatste hij zijn gekalligrafeerde gedichten zodanig, dat ze een levendig geheel vormden met de schildering zelf.

De technieken van Shitao

Bij zijn onderwerpen gebruikte hij vaak verschillende technieken door elkaar heen. Om verschillende soorten lijnen te creëren, gebruikte hij zowel het midden als de zijkant van de punt van het penseel, of hij gebruikte de vorm van de haren van het penseel in een punt, gespleten of stomp. Hij was goed in het gebruik van expressieve, droge, natte, gebroken en ronde penseelstreken.

Een van de illustraties naar de gedichten van Tao Yuanming - Shitao

Dit is een van de illustraties naar de gedichten van Tao Yuanming (345-427). Shitao stond achter de filosofie beschreven in deze gedichten: leven in harmonie met de rest van de wereld en optimistische aanvaarding van goddelijke hoop. Hij bracht dit tot uiting in zijn schilderijen.
De figuur in het schilderij is in verfijnde en gedetailleerde penseelstreken neergezet. De berg op de achtergrond is in een blauwe wassing en halverwege de berg is mist en hangen wolken terwijl de voet van de berg verdwijnt. De combinatie van gecentreerde penseelstrepen, dunne contouren en inktwassingen verrijken het landschap.

Shitao als mens

Zijn biografen schrijven, dat hij een moeilijk temperament had, ongeduldig m.b.t. conventies die hij als zinloos beschouwde en vatbaar voor plotselinge woedeuitbarstingen. Hij schijnt niet zo veel gevoel voor humor te hebben gehad en soms maakte hij een ietwat hooghartige indruk. Zijn slechte gezondheid zal z’n karakter er ook niet makkelijker op hebben gemaakt. Zo zei hij eens: “Nu ik oud en zwak ben, vind ik het heel zwaar om met stadse mensen om te gaan.”

Een gedicht van deze ‘moderne’ schilder

I keep my door closed all year: that’s my usual life,
But leaving the suburbs for the countryside I suddenly felt crazy.
On the narrow paths I didn’t meet many of the kind of people I have to bow to,
Just a compiler of poems resting on his back in the wilderness fields. (It was the hermit Ni Yongqing.)
It’s not that we’re inseparable friends but we do get on well together,
So we were delighted, and loosened our robes.
I give a great sigh today as I try to remember Baocheng
With red trees all the way to the horizon, and a drunken composition.

Ik hou het hele jaar mijn deur op slot: gewoonlijk leef ik zo,
Maar toen ik de buitenwijken achter me liet voor het platteland voelde ik me plotseling door het dolle heen.
Op de smalle paden ontmoette ik niet veel mensen voor wie ik hoef te buigen.
Alleen maar een verzamelaar van gedichten, die op z’n rug lag te rusten in de velden van de wildernis. (Het was de kluizenaar Ni Yongqing.)
Het is niet zo, dat we onafscheidelijke vrienden zijn, maar we kunnen het samen goed vinden.
Dus waren we opgetogen blij, en maakten we onze gewaden los.
Vandaag slaak ik een lange zucht als ik Baocheng probeer te herinneren
Met rode bomen helemaal tot aan de horizon, en een dronken compositie.

Bekijk meer werk van Shitao

Klik hier om 80 werken van Shitao te kunnen zien.

SaveSave

Geef een reactie

%d bloggers liken dit: