Waarom de ademhaling bij sumi-e zo belangrijk is

Ok, de ademhaling bij sumi-e is belangrijk, maar het is niet alleen bij sumi-e. Heb je eerder iets gedaan met Oosterse technieken – denk aan krachtsport, yoga of meditatie – dan weet je hoogstwaarschijnlijk wel dat de ademhaling hierbij een belangrijke rol speelt. Je houding en bewegingen kunnen nog zo perfect uitgevoerd worden, maar besteed je geen aandacht aan de ademhaling, dan zal je gewoon nooit het ultieme resultaat behalen. En dat je in het dagelijkse leven altijd veel voordeel hebt aan een goede ademhaling, leg ik je ook nog uit.

In de Oosterse cultuur is aandacht voor de ademhaling heel normaal

Mensen mediteren en zingen mantra’s om hun ademhaling in balans te krijgen. Hier in het Westen vinden de meeste mensen dat maar raar en zweverig.

Wist je dat je gemoedstoestand wordt beïnvloed door de manier waarop je ademhaalt?

Ga maar na hoe je ademhaling is, wanneer je gestrest bent of juist relaxt. In gespannen toestand is je ademhaling hoger een gaat sneller. Maar wist je dat het ook mogelijk is om met je ademhaling je gemoedstoestand te beïnvloeden? Niet alleen positief maar ook negatief. Je kunt leren om hierover controle te krijgen door op de juiste manier te gaan ademhalen.

Het Japans begrip ‘hara’ betekent letterlijk ‘buik’

Ik ken het woord ‘hara’ van het Japanse woord ‘harakiri’. Samoerai’s pleegden zelfmoord, om de eer aan zichzelf te houden, door met het zwaard de onderbuik door te snijden. Hara betekent “buik” en kiri betekent “opensnijden”. Het idee erachter is dat door het opensnijden van de buik het slachtoffer zich volledig bloot geeft. Maar daar wilde ik het eigenlijk niet over hebben. Het is ter illustratie hoe belangrijk de hara voor een Japanner is. Volgens Japanse traditie zit de ziel van een persoon in de onderbuik.

Japanners zien hara als het centrum en je belangrijkste bron van kracht, rust en stabiliteit. Hara zit diepgeworteld in de Japanse cultuur. Je ziet het overal in terug: van de vechtkunst (judo, karate, aikido), de Japanse schilderkunst (sumi-e), kaligrafeerkunst (shodō), de theeceremonie (sado) tot aan het bloemschikken (kado, ikebana).

Maar wat is hara nu precies?

En – misschien nog wel veel handiger om te weten – wat hebben wij Westerlingen hier aan?

In onze Westerse samenleving zitten we vaker in ons hoofd dan op andere plekken in ons lichaam. Hierdoor raken we uit balans. We merken dit vaak wel, maar weten niet goed hoe we spanning die ontstaat moeten ‘wegdenken’. En dat is precies waarbij het hara-punt een uitkomst biedt. Wanneer je je aandacht naar het hara-punt verplaatst, worden je emoties en gedachten neutraal. Om deze reden wordt het hara-punt ook wel ‘geen geest’ of ‘dragend midden’ genoemd. Vraag een Japanner waar zijn ‘ik’ zich bevindt, dan wijst hij net onder zijn navel. Blijkbaar is dit een nulpunt waar je ‘ik’ rust vindt. Waar je ‘ik’ zonder allerlei gedachten en gevoelens aanwezig mag zijn.

Waar zit het hara-punt?

Het centrum van dit punt bevindt zich dus onder je navel en op een afstand van ongeveer twee vingerbreedtes, zo’n 4 centimeter. De grootte verandert. Je kunt het zien als een ballonnetje dat groter of kleiner wordt, al naar gelang je er meer of minder aandacht aangeeft.

Verbonden zijn met je hara

Als je meer verbonden bent  met je hara, dan heb je ook meer vertrouwen in wat je doet. Je kunt veel gemakkelijker je intuïtie volgen en er naar handelen, zónder eerst in je hoofd te gaan denken om de feiten te controleren. Zo leven vanuit je hara kun je op ieder moment van de dag beoefenen.Gun jezelf een paar keer per dag de tijd om bewust vanuit je buik te ademen. Zit je op de fiets of ga je wandelen, laat de beweging dan vanuit je buik ontstaan. Zelf een e-mail schrijven kan je vanuit je hara doen. Laat de woorden eens niet vanuit je hoofd, maar vanuit je buik komen. En bij Japans inktschilderen begint de penseelstreek vanuit de ademhaling vanuit je buik.

Gebruik maken van de levensenergie

Ook in jouw lichaam zit levensenergie of universele energie. Het wordt ‘prana, ‘chi’ of ‘ki’ genoemd. Met je ademhaling kun je gebruik maken van deze energiebron. Dit kan in een ontspannen situatie waarbij geest en lichaam één worden. Je bent één met het Universum. Door je ego en gevoelens aan de kant te zetten kun je overzicht krijgen over het totale plaatje. En de sleutel hiervoor is een juiste ademhaling vanuit je hara.

Een natuurlijke manier van ademhalen

En het enige wat je eigenlijk hoeft te onthouden is dat je je buik als een ballon laat uitzetten. Dus terwijl je diep ademhaalt, laat je je buik met een paar centimeters uitzetten. De lucht voel je als het goed is helemaal tot bij het middenrif, waardoor je buik opbolt als de lucht binnenstroomt.

Eigenlijk is er weinig Oosters of mystiek aan de juiste ademhaling. We zijn het in het Westen gewoon verleerd om op de juiste manier te ademen.

Als je naar een baby kijkt terwijl die slaapt, dan zie je dat een baby van zichzelf via de buik ademhaalt; de buik, niet de borstkas, gaat op en neer tijdens het ademhalen. Als volwassen gaan we korter ademhalen, waardoor we eerder gespannen worden van het ademhalen, dan dat we ontspannen. Als je weer via je buik leert ademhalen, dan valt er gelijk veel spanning van je af.

ademhaling bij sumi-e

Een baby heeft een natuurlijke uitademing vanuit de buik.

De ademhaling is essentieel bij het beoefenen van Oosterse technieken

Tijdens het beoefenen van sumi-e wil je de streek kunnen beheersen, maar niet zo gespannen zijn, waardoor het verkrampt en geforceerd wordt.

ademhaling bij sumi-e

Of de balans tussen de concentratie en ontspanning juist is, kun je vaak merken aan de ademhaling. Zo zul je je adem inhouden als je iets te precies wil doen. Ben je te relaxed, dan heb je vaak helemaal geen aandacht bij de ademhaling en ook niet bij het onderwerp.

En daarom is het zo belangrijk om de juiste manier van ademhalen te leren gebruiken bij het inktschilderen. Zodat je het beoefenen van sumi-e vanuit ‘de flow’ kunt doen zonder je concentratie te verliezen of iets te forceren.

De ademhaling bij sumi-e gebruiken

Nu je weet waarom de ademhaling bij sumi-e zo belangrijk is, gaan we kijken hoe je nu zo’n natuurlijke buikademhaling kunt krijgen.

  1. Adem diep en langzaam in door je neus
  2. Laat je buik als een ballon uitzetten
  3. Houd even je adem vast
  4. Laat je adem vervolgens rustig ontsnappen door je neus terwijl je buik als een ballon weer leegloopt.

Het klink eenvoudig, maar wanneer je dit nog nooit eerder gedaan hebt, vraagt het enige oefening voordat je dit onder de knie hebt.

De ademhaling synchroniseren met de beweging

Nu gaan we de ademhaling bij sumi-e nog iets lastiger maken. Wat we uiteindelijk willen is de ademhaling synchroniseren met het ritme van de bewegingen die we maken met het penseel. Er ontstaat dan een verbinding tussen lichaam, ademhaling en geest.

In het algemeen kan je deze regel aanhouden:

‘Wanneer je met het penseel en je arm van je het lichaam af beweegt, meestal is dit een opgaande streek, open je de borst en adem je in. En wanneer je de afstand tussen penseel en je lichaam kleiner maakt, je arm komt weer dichterbij je lichaam, vaak is dit een neergaande streek, dan adem je uit.’

Eigenlijk is dit voor de hand liggend. Je borstkast zet uit en er is ruimte voor lucht. Maak je deze ruimte kleiner, dan laat je de lucht weer uit je lichaam stromen.

Sumi-e ademhalingsoefening

Als je wilt oefenen met de ademhaling, kun je de volgende oefening doen.

Je hebt krant of oefenpapier, inkt en penseel voor je klaar liggen. De rand van de tafel bevindt zich net onder je navel. Zit hiervoor op een iets hogere stoel of kruk, of ga staan. Sluit je ogen en kijk of je kunt ademhalen zoals eerder is uitgelegd.

Begin op de inademing met je aandacht op je hara. Leg terwijl je inademt een hand net onder je navel op je buik en de andere op je borst. Je weet dat je je inademing goed doet, als de hand op je buik verder omhoog komt dan die op je borst.

Voel je buik als een ballon uitzetten

Houd je adem even vast en adem vervolgens volledig uit. Laat je adem ontsnappen door je neus. Als je uitademt, trek dan je buikspieren naar binnen en duw alle lucht uit je longen. Haal daarna weer diep adem door je neus en ga verder met diep ademhalen. Probeer tweemaal zolang uit te ademen als in te ademen, om alle lucht te verwijderen. Herhaal dit een paar keer. In het begin kun vier tellen inademen en acht tellen uitademen. Later kun je acht tellen inademen en zestien tellen uitademen.

Als dit goed gaat, gaan we nu de bewegingen erbij doen.

Vul de punt van je penseel met zwarte inkt en schilder op een rustig tempo een golfbeweging. Op je inademing schilder je de lijn omhoog. En op de uitademing schilder je de lijn naar beneden toe. Herhaal dit totdat je aan de rand van het papier bent gekomen of dat je inkt op is.

Belangrijk is dat je de juiste ademhaling blijft toepassen. En blijf in- en uitademen via de neus. Probeer het ritme van de ademhaling te synchroniseren met de bewegingen.

Wanneer je klaar bent, sluit even je ogen. Hoe voel je je nu? Op fysiek, mentaal en emotioneel gebied?

Geef je ademhaling meer aandacht. Ga meer voelen in plaats van na te denken.

Veel succes!

Als je tot hier bent gekomen, vind je de informatie waarschijnlijk interessant. Wil je maandelijks op de hoogte gehouden worden?

Laat een reactie achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.