Shodou zomerviering

Op de derde zondag van de maand schrijf ik meestal mijn nieuwsbrief, maar deze keer was ik bij de shodou zomerviering van onze shodou-school. Onze shodou-sensei Yumi san organiseert een workshop voor haar leerlingen om de zomer te vieren. Deze workshop mocht ze in Groningen in de Japanse winkel Batsu geven, waar ik drie jaar geleden kennis heb gemaakt met deze Japanse kunstvorm.

Waran Mizukuki-kai viert de zomer

Onze Japanse kalligrafieschool heet Waran Mizukuki-kai. Waran betekent Nederlandse. Mizukuki betekent stengel, penseel of krachtig handschrift. En kai staat voor groep of club.

Yumi sensei is vijf jaar geleden begonnen met haar school bij haar thuis in Glimmen. Eerst aan haar keukentafel, tegenwoordig in een aparte lesruimte. Haar eerste leerlingen, die door zijn gegaan, hebben zelfs al examen gedaan voor een of meerdere onderdelen van de eerste-dan-graad. En sommige leerlingen zijn pas een paar maanden geleden begonnen. Waarschijnlijk mag ik volgend jaar het examen voor het eerste onderdeel van de eerste-dan gaan doen. Op hoop van zegen 🙂

Het verschil tussen shūji en shodō

Shodō (書道 ), waar bovenop de o een streepje staat, spreek je uit met een lange oooo aan het eind. Vandaar dat het ook als shodou geschreven wordt. Beide schrijfvormen spreek je dus uit als shodo-met een lange-ooo. En het betekent ‘de weg van het schrijven’.

Eigenlijk wordt de Japanse kalligrafie pas shodō of shodou genoemd als je de eerste dan of eerste graad hebt gehaald. Voor die tijd beoefen je ‘shūji’ (習字), wat letterlijk vertaald schrijfkunst is. Deze schrijfkunst wordt in Japan door leerlingen van de basisschool en middelbare school beoefend.

De drie kalligrafiestijlen

Voor het behalen van de eerste dan doe je examens in drie kalligrafische stijlen: het kaisho (楷書 – standaardschrift), gyōsho (行書 – lopendschrift) en sōsho (草書 – grasschrift). Kaisho is een blokkerige vorm. Gyōsho is meer cursief en wordt sneller geschreven. Sōsho is het schrift waarbij het penseel amper van het papier komt en je dus aan elkaar schrijft. Tegenwoordig kunnen de meeste Japanners het sōsho niet eens meer lezen. Dus je kunt je voorstellen dat het een extra uitdaging is als je het Japans helemaal niet spreekt.

Tellen tot 3 in het Japans

Het cijfer 1 is in het Japans ‘ichi’ en je schrijft het als een horizontaal streepje. 2 (ni) schrijf je met twee horizontale streepjes en 3 (san) zijn drie horizontale streepjes onder elkaar.

Het maken van de streek

Nu is het maken van een streepje al niet zo eenvoudig. Je maakt de streek met een penseel met inkt op rijstpapier. Het inkt mag niet te waterig of te droog zijn en de snelheid waarmee je de lijn tekent bepaalt ook hoe het inkt vloeit. Om het nog lastiger te maken kan de druk van het penseel tijdens de streek meerdere keren variëren van stevig naar licht. Oh ja, soms heb je aan het eind nog een stop in de beweging en kun je daarna de streek afmaken. Soms is de streek bij de stop gewoon klaar. En soms is de stop aan het begin. Gelukkig doet onze sensei de streken voor en zijn de oefeningen voor alle niveaus een interessante uitdaging.

shodou zomerviering bij Batsu

Yumi sensei laat zien hoe het moet.

Chinese meesters als voorbeeld bij de shodou zomerviering

De Japanse kalligrafie komt, net als de Kanji-karakters uit China. Vandaag schrijven we ‘ichi’ naar het voorbeeld van vier Chinese kalligrafiemeesters die leefden in de periode van 321 tot 785. Dat is bijna 1700 jaar geleden.

Terwijl de ene meester een sierlijk handschrift heeft, schrijft de ander krachtig en veel strakker. We oefenen serieus en de blaadjes rijstpapier worden volgeschreven. Ik merk dat ook hier aandacht en concentratie belangrijk zijn om de streek zo goed mogelijk na te kunnen maken.

shodou zomerviering een streek

Yumi sensei kijkt mee

Hieronder het werk van Sachiko, zij maakt prachtige streken en heeft het kaisho-examen voor de eerste dan al gehaald.

shodou zomerviering

Foto S. Graft – shodou zomerviering

Aan het einde mogen we zelf kiezen welke stijl het meest aanspreekt en dan mogen we de mooiste maken. Sommigen maken er een, anderen weer twee en er zijn zelfs een paar die alle vier de stijlen doen.

Het eindresultaat van de shodou zomerviering

Het eindresultaat van de shodou zomerviering

Yumi sensei geeft achtergrondinformatie over de meesters. De stijl waarin ze de karakters schrijven is terug te herkennen in hun persoonlijke karakters.

shodo zomerviering eindresultaat

Kijk wat we hebben gemaakt!

En na afloop…  gaan we lekker lunchen met elkaar. Hopelijk hebben we volgende zomer weer zo’n gezellige en leerzame shodou-zomerviering.

Wil je volgende maand ook de nieuwsbrief ontvangen?

Laat een reactie achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.