Toko Shinoda, de enige Japanse die nog leeft en vereeuwigd is op een postzegel

Toko Shinoda (篠 田 桃紅 Shinoda Tōkō, 28 maart 1913) is een Japanse kunstenaar. Zij werkt met inktschilderingen en inktafdrukken. Haar kunst combineert traditionele kalligrafie met modern abstract expressionisme. In een interview uit 1983 in Time magazine wordt beweerd dat “haar baanbrekende prestaties analoog zijn aan die van Picasso”. Shinoda’s werken zijn tentoongesteld in het Gemeentemuseum van den Haag, het Art Institute in Chicago, het Cincinnati Art Museum en andere toonaangevende musea in de wereld.

Toko Shinoda - Beyond

Beyond van Toko Shinoda

Een artistieke familie

Ze is in 1913 geboren in Dalian, in het Chinese Mantsjoerije, maar verhuisde toen ze twee was met haar familie naar Tokio. Ze begon aan een zelfstudie shodô, de Japanse kalligrafie. Haar familie was artistiek aangelegd. De broer van haar opa was beeldhouwer en heeft de inkan (persoonlijke zegel) van keizer Meiji gemaakt. Via haar vader heeft deze oudoom de liefde voor poëzie en kalligrafie aan Shinoda doorgegeven.

Toko Shinoda heeft haar eerste expositie op 23-jarige leeftijd

Shinoda had haar eerste solo-kalligrafietentoonstelling in 1936 en in 1945 produceerde ze abstract werk dat significant afwijkt van de starre vormen van het traditionele penseelwerk. Ze exposeerde in 1953 in het Museum van Moderne Kunst in New York, voordat ze in 1956 naar de stad verhuisde. Ze herinnert zich die tijd nog levendig: “In eerste instantie was ik onder de indruk van de vrijheid die Amerikaanse kunstenaars hadden. In Japan kopieerden we de kalligrafie van de meesters, maar van Westerse kunstenaars in die tijd werd verwacht dat ze iets nieuws en anders zouden produceren. Het was het begin van abstract expressionisme en kunstenaars werden opgeroepen om nieuwe vormen naar voren te brengen. Ik kon in mijn werk, eerst gebaseerd op kalligrafie, nieuwe vormen schilderen. Ik denk dat ik in New York ben begonnen en vervolgens dit heb voortgezet toen ik terugging naar Japan”.

Toko Shinoda Tamayura · 1996

Tamayura van Toko Shinoda · 1996

Getrouwd met haar kunst

Ze is nooit getrouwd geweest en heeft geen kinderen. Zij ziet haar werk overigens niet als haar kinderen. Wel heeft ze, wanneer ze na jaren weer een werk van haarzelf tegenkomt, het gevoel dat een oude vriend of een stukje van haar terugkomt om haar te zien.

Inkt en penseel waarmee ze als kind leerde schrijven, gebruikt ze nog steeds

Hoewel ze ook litho’s maakt, kiest Shinoda vaak voor het gebruik van penseel en sumi-inkt. Dit zijn veeleisende materialen die de luxe van het opnieuw doen of verbeteren van de streken niet bieden. Waar olieverf zoals proza schrijven, het resultaat is van contemplatieve, cumulatieve compositie, is kunst gemaakt met inkt onmiddellijk en van het moment. Het lijkt hierdoor meer op het bespelen van een muziekinstrument. Het papier neemt onmiddellijk de inkt op, waardoor het medium een supergeleider is voor de intentie, vaak zelfs de persoonlijkheid van de kunstenaar. Om deze reden vereist het schilderen met inkt een groot evenwicht.

Reminiscence Toko Shinoda - 2005

Reminiscence van Toko Shinoda – 2005

Shinoda’s werk is delicaat

“Al mijn werken zijn allemaal delicaat – slechts een klein deel houdt alles bij elkaar. Als een lijn een klein beetje verkeerd zou gaan, als de kleur iets donkerder was, dan zou het niet zijn wat ik probeerde weer te geven. Mijn werken zijn allemaal zo. Ze zijn fragiel. Ik kan geen stabiele, volumeuze, rijke werken creëren. Ik zou er in de toekomst misschien een kunnen maken”.

Ook al is Shinoda 104 jaar oud, ze schildert nog iedere dag. Elke ochtend pakt ze haar penseel en maakt ze iets, ook al is het iets kleins. Zonder dat zou zij zich niet in leven voelen. Je kunt het een verantwoordelijkheidsgevoel noemen. Het is het bewijs dat ze leeft.

Toko Shinoda in 1958

Toko Shinoda Washington Star, 1958, Courtesy DC Public Library [ #174 ]

De enige Japanse die nog leeft en vereeuwigd is op een postzegel

Norman H. Tolman van The Tolman Collection is behalve een hele oude vriend ook degene die al jaren de werken van Shinoda verkoopt. Toen hij benaderd werd door vertegenwoordigers van Kitte, de tak van de Japanse post die postzegels maakt, waren er snel gesprekken om een Shinoda-show te houden in de nieuwe Kitte Nagoya-kantoortoren. En ergens in de onderhandeling gaf Tolman een ongekend verzoek: “Je moet postzegels maken voor Toko Shinoda.” Het antwoord was eenvoudig namelijk dat herdenkingszegels niet gemaakt worden van mensen die nog in leven zijn. Uiteindelijk kwamen beide partijen tot overeenstemming – en Shinoda maakte geschiedenis. Negen unieke postzegels met het werk van de kunstenaar, en een met haar portret, kunnen nu worden gekocht voor ¥ 3.000.

Toko Shinoda herdenkingszegels

Bron foto: TolmanTokyo.com – Toko Shinoda herdenkingszegels

Bron tekst: At 104, Toko Shinoda talks about a life in art in Japan Times

Als je tot hier bent gekomen, vind je de informatie waarschijnlijk interessant.
Wil je maandelijks op de hoogte blijven?

Laat een reactie achter

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.